Yâsin Sûresi, 64. Ayet

[Kur’ân-ı Kerîm]

اِصْلَوْهَا الْيَوْمَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

[Türkçe Transkript]

İslevhâ-lyevme bimâ kuntum tekfurûn(e)

[Mâtürîdî]

63. "İşte size bildirilen cehennem bu!"

64. "İnkârcılıkta ısrar etmenize karşılık girin oraya!"

---

İşte size bildirilen cehennem bu! Sanki onlar cehennemi gördüklerinde, bu gördüğümüz de nedir? demişler, bunun üzerine de onlara, dünyada iken size bildirilen cehennem işte bu! denilmiş gibidir. Bunun kınama ve ayıplama anlamına gelmesi de muhtemeldir, yani işte size bildirilen cehennem budur! İnkârcılıkta ısrar etmenize karşılık girin oraya!, yani yalanlamanız yüzünden bugün girin oraya! En doğrusunu Allah bilir.

[Etimolog]

İslevhâ (اصْلَوْهَا)

İbn Fâris, kelimenin kökünü "s-l-y" (sâd-lâm-yâ) olarak belirler. Bu kökün temel, somut anlamının "ateşe girmek, ateşe atılmak, yanmak, ateşin ısısını ve acısını doğrudan hissetmek, kızarmak" olduğunu açıklar. Fiilin emir kipi, çoğul muhatap (siz) kalıbında (islev / girin, yanın) ve sonundaki müennes "hâ" (ona) zamiriyle gelmesi; eylemin etimolojik olarak bir önceki ayette işaret edilen o korkunç mekana (Cehennem'e) zorla sokulmayı ve ateşin azabını iliklerine kadar tatmayı ifade ettiğini gösterir.

Râgıb el-İsfahânî, "s-l-y" kökünü azabın felsefi derinliği ekseninde tahlil eder. Râgıb'a göre "saly", sadece dışarıdan bir ateşe dokunmak veya uzaktan ısınmak (ihtirak) değildir; bu, ateşin tam merkezine dalmak, onun tarafından yutulmak ve o dehşetli yakıcılığın içinde kalıcı olarak azap çekmektir. İnkarcılara yöneltilen "İslevhâ" (Girin/Yanın orada) emri, bir tercih veya teklif değil; ilahi adaletin tecelli ettiği o mutlak, kaçınılmaz ve aşağılayıcı infaz kararıdır.

Toshihiko Izutsu, kelimenin Kur'an'ın eskatolojik (ahirete dair) sahnesindeki psikolojik ve ontolojik ağırlığını inceler. Dünyadayken peygamberlere kibirlenen, ayetleri yalanlayan o mağrur akla, mahşer gününde hiçbir tartışma veya savunma hakkı verilmeden doğrudan "İslevhâ" (Girin ateşe!) diye emredilmesi; insanın o sahte dünyevi otonomisinin ve kibrinin, ilahi gazap (ateş) karşısında nasıl sıfırlandığının semantik ilanıdır. Bu emir, varlığın onurunun elinden alındığı mutlak bir zillet (aşağılanma) komutudur.

Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin retorik bağlamdaki işlevini değerlendirir. Emir kiplerinin (islev/girin) Kur'an'da bazen sadece bir fiili başlatmak için değil, muhatabı tahkir etmek (aşağılamak) ve aczini yüzüne vurmak (tehakküm) için kullanıldığını belirtir. İnkarcıların dünyadaki alaycı kahkahaları, ahirette ilahi otoritenin "İslevhâ" şeklindeki bu kısa, keskin ve sarsıcı infaz fermanıyla ebedi bir feryada dönüştürülür.

---

El-Yevme (الْيَوْمَ)

İbn Fâris, kelimenin kökünü "y-v-m" olarak tespit eder. Bu kökün temel, somut anlamının "güneşin doğuşundan batışına kadar geçen aydınlık süre veya mutlak ve belirli bir zaman dilimi" olduğunu açıklar.

Diyanet İslam Ansiklopedisi, kelimenin başındaki belirlilik takısı (el-takısı/lam-ı tarif) ile cümlenin zarfı (zaman bildireni) olarak üstünlü (mansub) kullanıldığını belirtir. Ateşe girme eyleminin rastgele bir zamanda değil; bizzat hesapların döküldüğü, adaletin tecelli ettiği o mutlak, bilinen ve kaçınılmaz spesifik "günde" (Mahşer Gününde) gerçekleştiğini gramatikal olarak sabitler.

Dücane Cündioğlu, kelimenin felsefi hermenötik (yorum bilgisi) boyutunu zaman algısı üzerinden okur. "Bugün" (el-yevme) kelimesi, dünyevi ertelemelerin, sahte umutların ve zaman illüzyonunun tamamen bittiği andır. İnkarcılara "Bugün girin oraya" denmesi; zamanın donduğu, geçmişin tüm suçlarının faturasının kesildiği ve ebedi sonuçların (cehennemin) artık kaçılamaz bir "şimdiki zamana" (bugüne) dönüştüğü o keskin felsefi eşiktir. Azap ertelenmiş bir vaat olmaktan çıkmış, "şimdi" (el-yevm) olmuştur.

---

Bimâ (بِمَا)

Diyanet İslam Ansiklopedisi, Arap dilbilgisinde nedensellik, sebep ve karşılık bildiren "bi" (sebebiyle, -den dolayı, karşılığında) harf-i cerri ile, "mâ" ism-i mevsulünün (o şey ki, -dıklarınız) birleşmesinden oluştuğunu kaydeder. Cümlede "İslevhâ" (Girin ateşe) şeklindeki o ağır ve şiddetli infaz kararının gerekçesini gramatikal olarak bağlar. İlahi mahkemenin bu kararının keyfi bir zulüm olmadığını, tamamen suçluların kendi eylemlerinin "birebir karşılığı/sebebi" olduğunu sözdizimsel bir katiyetle çerçeveler.

---

Küntüm (كُنْتُمْ)

İbn Fâris, kelimenin kökenini "k-v-n" olarak belirler. Bu kökün temel, somut anlamının "bir şeyin meydana gelmesi, varlık sahasına çıkması, bulunmak, olmak ve durum" olduğunu açıklar. Nakıs fiilin mazi (geçmiş zaman) ve çoğul muhatap (siz) kalıbında gelmesi, eylemi salt bir iddia olmaktan çıkarıp, müşriklerin dünyadaki varoluşsal haline, o şımarık ve isyankar karakterlerine (k-v-n) sabitler.

Diyanet İslam Ansiklopedisi, Arap dilbilgisinde "kâne/küntüm" fiilinin kendisinden sonra gelen muzari fiil (tekfürûn) ile birlikte "hikâye-i istimrari" (geçmişte süreklilik bildiren zaman / yapıyordunuz, etmekteydiniz) kalıbını oluşturduğunu kaydeder. İnkarcıların ateşe atılma sebebinin anlık bir yanılgı, tek seferlik bir hata veya tesadüfi bir kayma olmadığını; dünya hayatları boyunca sistematik, inatçı ve sürekli bir karakter haline getirdikleri "inkar etme durumu" olduğunu gramatikal olarak belgeler.

---

Tekfürûn (تَكْفُرُونَ)

İbn Fâris, kelimenin kökenini "k-f-r" olarak tespit eder. Bu kökün temel, somut anlamının "bir şeyin üzerini örtmek, gizlemek, karanlıkta bırakmak ve saklamak" olduğunu açıklar. Çiftçinin tohumu toprağa gömüp örtmesine de bu kökten dolayı "küfr" denir. Fiilin muzari (geniş/şimdiki zaman) ve çoğul muhatap kalıbında (tekfürûn / inkar ediyordunuz, üstünü örtüyordunuz) gelmesi, hakikati (Tevhid'i) ve kendilerine verilen nimetlerin/ayetlerin asıl sahibini bilerek ve inatla "gizleyenleri, örtenleri" etimolojik olarak ifade eder.

Râgıb el-İsfahânî, "k-f-r" kökünü bilgi, hakikat ve nankörlük felsefesi ekseninde tahlil eder. Râgıb'a göre "küfür", gerçeği bilmemek (cehalet) değildir; gerçek apaçık ortada (mübîn) iken, kibrinden ve dünyevi çıkarlarından dolayı o hakikatin üzerini kasten "örtmek", peygamberin sözünü yalanlamak ve ilahi nimetlere karşı mutlak bir nankörlük sergilemektir. Müşrikler, Rabblerinden gelen açık ayetleri (sözleşmeyi) kendi hevalarıyla örtbas ettikleri için bu fiille tanımlanırlar.

Toshihiko Izutsu, kelimenin Kur'an'ın ontolojik ahlak sistemindeki zıtlık (şükür-küfür ve iman-küfür) bağlamındaki yerini inceler. Küfür, pasif bir inançsızlık durumu değil, ilahi otoriteye karşı aktif, bilinçli ve düşmanca bir "örtme/yalanlama" eylemidir. İnsan, kendi fıtratındaki o Tevhid nurunu kendi elleriyle boğar. "Tekfürûn" (Sürekli inkar ediyordunuz) kelimesi, insanın kendi sonunu bizzat kendi kibriyle (k-f-r) hazırladığı o trajik sürecin semantik adıdır.

Prof. Dr. Sadık Kılıç, kelimenin felsefi ve varoluşsal adalet bağlamındaki ağırlığını değerlendirir. Dünyadayken hakikati inatla, gururla ve kahkahalarla "örten" (tekfürûn) o kibirli akıl; şimdi mahşerde kendi eyleminin (küfrünün) mantıksal ve ontolojik karşılığı olarak, cehennem ateşinin o yutucu karanlığıyla tamamen "örtülecektir" (islevhâ). İnsanın dünyadaki eylemi neyse, ahiretteki cezası da odur. Bu son kelime, kâfirin aslında Tanrı tarafından değil, bizzat kendi "örtücülüğü/inkarı" (küfrü) tarafından yakıldığını gösteren nihai ve kusursuz bir edebi yüzleşmedir. Adalet tecelli etmiş, inkar (küfür) ateşe dönüşmüştür.