Tahrim Sûresi, 7. Ayet

[Kur’ân-ı Kerîm]

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ كَفَرُوا لَا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَۜ اِنَّمَا تُجْزَوْنَ مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ۟

[Türkçe Transkript]

Yâ eyyuhâ-lleżîne keferû lâ ta’teżirû-lyevm(e)(s) innemâ tuczevne mâ kuntum ta’melûn(e)

[Mâtürîdî]

Ey inkâr edenler! Bugün bahane üretmeyin! Siz sadece yapmış olduklarınızın cezasını çekiyorsunuz.

---

Ey inkâr edenler! Bugün bahane üretmeyin! Bu âyet, şayet onların bir mazereti olsaydı onun kabul edilmesini reddetmez. Onların özür dilemeleri, yaptıkları şeylerden dolayı pişman olup Allah’a dönmeleri ve tövbe etmelerinden ibarettir. Ne var ki, o gün tövbenin kabul edilme zamanı değildir, çünkü o vakit, kendilerine hâkim ve sahip olamayacakları bir zamandır; dolayısıyla böyle bir dönemde ne iman kabul edilir, ne de amel!

Siz sadece yapmış olduklarınızın cezasını çekiyorsunuz. Yani kötü ameliniz size azabı gerektirmektedir, dolayısıyla bize bir menfaat geleceği için veya başkalarının günahlarını yüklendiğiniz için değil, kendi yaptıklarınız sebebiyle ceza göreceksiniz. Bu azap, ilâhı hikmette kötü olan amelleriniz sebebiyledir.

Müşrik Çocuklarının Âhirette Ceza Görmemesi

Bu âyet, müşrik çocuklarının azap görmeyeceğine işaret etmektedir. Çünkü onların ceza görmelerini gerektirecek bir amelleri yoktur. Babalarının günahları yüzünden azap görmeleri ise caiz değildir, zira Cenâb-ı Hak herkesin -başkalarının değil- kendi ameli yüzünden ceza göreceğini haber vermiştir. En doğrusunu Allah bilir.

[Etimolog]

Keferû (كَفَرُوا)

İbn Fâris, bu kelimenin türediği "k-f-r" kökünün temel anlamının "örtmek ve gizlemek" olduğunu belirtir; çiftçiye tohumu toprağa gömüp örttüğü için "kâfir" denmesi gibi, hakikati örten kişiye de bu ismin verildiğini ifade eder. Râgıb el-İsfahânî, küfrü ikiye ayırarak birinin nimeti örtmek (nankörlük), diğerinin ise imanı ve dini hakikatleri reddedip üzerini kapatmak olduğunu söyler; bu ayetteki kullanımın mutlak anlamda ilahi otoriteyi ve mesajı reddedenlere yönelik bir hitap olduğunu vurgular. Arthur Jeffery, kelimenin kökenini tartışırken Aramice ve Süryanicedeki "k-p-r" (günahın silinmesi/örtülmesi) köküyle olan semantik bağlarına dikkat çeker ancak Arapçadaki kullanımın inanç eksenli bir "reddetme" biçimine dönüştüğünü belirtir. Toshihiko Izutsu, Kur'an'da küfür kavramının sadece bir "inançsızlık" değil, Allah'ın ayetlerine karşı sergilenen aktif bir nankörlük ve bilinçli bir meydan okuma tutumu olduğunu, etimolojik kökündeki "örtme" eyleminin burada hakikatin sesini bastırmak manasında kullanıldığını analiz eder.

---

Ta'tezirû (تَعْتَذِرُوا)

İbn Fâris, "a-z-r" kökünün bir şeyin kusurunu gidermek, engeli ortadan kaldırmak ve suçtan kurtulmaya çalışmak manasına geldiğini belirtir. Râgıb el-İsfahânî, "itizar" (özür dileme) eyleminin, yapılan bir hatanın cezasını hafifletmek veya sorumluluğu üzerinden atmak için sunulan gerekçe olduğunu, ancak ayetteki "lâ ta'tezirû" (özür dilemeyin) uyarısının, o gün sunulacak hiçbir mazeretin gerçeği değiştirmeyeceği ve etimolojik olarak "suçun üzerindeki perdeyi kaldırmaya" yetmeyeceği anlamına geldiğini kaydeder. Prof. Dr. Sadık Kılıç, kelimenin buradaki bağlamında, dünyadaki pişmanlığın aksine ahiretteki özür beyanının beyhude bir çabadan ibaret olduğunu, zira hakikatin artık "örtülemez" (küfürün zıttı) şekilde ayan beyan ortada olduğunu ifade eder.

---

El-Yevm (الْيَوْمَ)

İbn Fâris, "y-v-m" kökünün güneşin doğuşundan batışına kadar geçen süreyi ifade ettiğini belirtir. Râgıb el-İsfahânî, kelimenin sadece 24 saatlik zaman dilimi için değil, büyük olayların gerçekleştiği dönemler veya "vakit" manasında da kullanıldığını, burada "el-yevm" (o gün) takısıyla belirlilik kazanarak Kıyamet Günü'ne ve hesap vaktine işaret ettiğini vurgular. Theodor Nöldeke, Sami dillerindeki "yôm" kavramının Kur'an'da lineer bir zamanın ötesinde, eskatolojik (ahirete dair) bir dönüm noktasını simgeleyen teknik bir terim haline geldiğini analiz eder.

---

Tuczavne (تُجْزَوْنَ)

İbn Fâris, "c-z-y" kökünün temel manasının "yeterli olmak" ve "karşılık vermek" olduğunu; bir borcun ödenmesine veya bir eylemin dengiyle mukabele edilmesine "ceza" dendiğini belirtir. Râgıb el-İsfahânî, "ceza" kelimesinin Türkçedeki olumsuz kullanımının aksine, hem iyiliğin hem de kötülüğün tam karşılığı manasına geldiğini, buradaki meçhul formun (tuczavne) ise amelin cinsinden bir sonucun kaçınılmaz olarak kişiye döneceğini etimolojik olarak anlattığını ifade eder. Toshihiko Izutsu, Kur'an'ın etik yapısında "ceza"nın ilahi adaletin matematiksel bir kesinlikle tecelli etmesi olduğunu, kelimenin kökündeki "yeterlilik" vurgusunun, verilen karşılığın yapılan amelle tam bir denklik içinde olacağını gösterdiğini belirtir.

---

Kuntum (كُنْتُمْ)

İbn Fâris, "k-v-n" kökünün bir şeyin meydana gelmesi, var olması ve bir hal üzere bulunması manasına geldiğini belirtir. Râgıb el-İsfahânî, bu fiilin sadece geçmiş zamanı değil, bir niteliğin varlıkta yerleşik hale gelmesini de ifade ettiğini, burada kafirlerin dünyadaki süreklilik arz eden eylemlerine ve o hal üzerindeki sebatlarına işaret ettiğini kaydeder.

---

Ta'melûn (تَعْمَلُونَ)

İbn Fâris, "a-m-l" kökünün bir şeyi kasten ve iradeyle yapmak anlamına geldiğini; "fiil" kelimesinden farkının, "amel"in içinde mutlaka bir niyet ve süreklilik barındırması olduğunu ifade eder. Râgıb el-İsfahânî, insanın bilinçli olarak ortaya koyduğu her türlü davranışın "amel" olduğunu, ayetin sonunda bu kelimenin seçilmesinin, cezalandırmanın tesadüfi değil, kişinin kendi iradesiyle ördüğü eylemlerin doğal bir sonucu olduğunu vurgular. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin buradaki kullanımının dünyevi hayatın bütününe yayılan eylem ve tavırları kapsadığını, bu eylemlerin ahiret boyutunda somut bir karşılığa (ceza) dönüştüğünü etimolojik bir zorunlulukla analiz eder.