Necm Sûresi, 57. Ayet

[Kur’ân-ı Kerîm]

اَزِفَتِ الْاٰزِفَةُۚ

[Türkçe Transkript]

Ezifeti-l-âzife(tu)

[Mâtürîdî]

"Artık yaklaştı o yaklaşmakta olan.”

---

Yani kıyâmet yaklaştı. Cenâb-ı Hak kıyâmete çeşitli isimler vermiştir. Bazan “âzife” bazan sâat, bazan da kıyâmet demiştir. Burada da kıyamet yaratılanlara yakın olduğu için âzife demiştir, sâat kelimesi de aynı mânaya gelir.

[Etimolog]

ezifeti (أَزِفَتِ)

Arapça e-z-f kökünden türeyen ve mazi (geçmiş zaman) müennes kalıbında olan bu fiil, etimolojik olarak "yaklaştı, zamanı daraldı, vakti geldi çattı, aniden yakınlaştı" anlamlarına gelir. İbn Fâris, bu kökün temelinde bir şeyin gerçekleşme vaktinin daralması, süresinin kısalması ve ansızın kapıya dayanması anlamının bulunduğunu belirtir. Râgıb el-İsfahânî, "ezef" kavramının salt bir mekânsal yakınlık değil, zamanın tükenmesi ve daralması (dîku'l-vakt) olduğunu; ayette mazi (geçmiş zaman) kalıbında kullanılmasının, kıyametin kopuşunun ontolojik bir kesinlik taşıdığını ve gerçekleşmiş bitmiş bir olay kadar yakın olduğunu etimolojik olarak hissettirdiğini açıklar. Aisha Abdurrahman (Bintü'ş-Şâtı), fiilin fonetik ve retorik yapısını incelerken; e-z-f kökünün barındırdığı o ani, keskin ve sıkışan sesin, kıyametin kaçacak yeri ve zamanı bırakmayan (daralan zaman) dehşetini estetik ve etimolojik bir zarafetle yansıttığını belirtir. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin ayet içerisindeki uyarıcı gücünü değerlendirerek; fiilin mazi kalıbında gelmesinin (yaklaştı), insan zihnindeki uyuşuk ahiret algısını değiştirdiğini, ölüm sonrası dirilişin uzak bir efsane değil, aksine her an patlamaya hazır, nefes kadar yakın ve kesinkes vuku bulacak bir gerçeklik olduğunu etimolojik bir kesinlikle inkar edenlerin yüzüne çarptığını ifade eder.

---

el-âzifetu (الْآزِفَةُ)

Arapça e-z-f kökünden türeyen ve iftial/fâil kalıbında ism-i fâil (etken sıfat-fiil) olan bu kelime, etimolojik olarak "yaklaşan, zamanı gelip çatan, daralan, yaklaşmakta olan" anlamlarına gelir ve bağlamda Kıyamet gününün/saatinin özel ismi olarak kullanılmıştır. İbn Fâris, yaklaşma ve süresi dolma eylemini bizzat gerçekleştiren özneye bu ismin verildiğini, zamanı daralıp aniden vuku bulan varlık/olay anlamına geldiğini belirtir. Râgıb el-İsfahânî, "el-Âzife" kelimesinin Kur'an terminolojisinde doğrudan Kıyamet gününün belirgin isimlerinden (alem) biri olduğunu; etimolojik olarak onun aniden, ansızın (bağteten) ve muazzam bir hızla yaklaşan doğasına işaret ettiğini açıklar. Toshihiko Izutsu, Kur'an'ın eskatolojik (ahirete dair) terimlerini analiz ederken, aynı kökten gelen "ezifeti" (yaklaştı) fiiliyle "el-âzife" (yaklaşan) isminin peş peşe kullanılmasının (iştikak sanatının) yarattığı muazzam psikolojik ve ontolojik baskıya dikkat çeker; bu etimolojik tekrarın, müşriklerin uzak gördüğü ve alaya aldığı azap saatinin "yakınlığın da ötesinde, adeta kapıya dayanmış bir somutlukta" olduğunu vurguladığını belirtir. Angelika Neuwirth, Mekke surelerinin apokaliptik (kıyamet tasvirleri) bölümlerindeki yapısal özelliği incelerken; bu tamlamanın ("ezifeti'l-âzife" - yaklaşan yaklaştı) çok kısa, kesik ve adeta bir tehlike çanı gibi çalan etimolojik kurgusunun, surenin başından beri ilmek ilmek işlenen o ilahi uyarının (nezîr) vardığı en son, en acil ve en dramatik aşamayı kusursuz bir retorikle inşa ettiğini vurgular. Prof. Dr. Sadık Kılıç, kelimenin ontolojik yapısını değerlendirerek; insanın dünya hayatındaki o bitmeyecekmiş gibi duran sahte zaman algısının, e-z-f kökünün içerdiği "zamanın daralması, büzülmesi ve bitişi" imgesiyle parçalandığını, varoluşun o kaçınılmaz son saniyesine (el-âzife) girildiğini sarsıcı bir etimolojik dille ortaya koyduğunu ifade eder.