Tweet
اِنْطَلِقُٓوا اِلٰى مَا كُنْتُمْ بِه۪ تُكَذِّبُونَۚ
-
-
İntalikû ilâ mâ kuntum bihi tukeżżibûn(e)
-
"Haydi inkâr ettiğiniz azaba doğru ilerleyin!"
Haydi inkâr ettiğiniz azaba doğru ilerleyin! En doğrusunu Allah bilir ya, bu âyetin mânası şöyledir: Haydi yalan saydığınız Allah’ın azabına doğru ilerleyin. Onlar, dirilmeyi ve azabı inkâr ediyorlardı, fakat bu cümle onlara dirildikten sonra denilecektir. Bu bahsettiğimiz azapla ilgilidir.
Yorum
-
İntalikū (انطلقوا)
İbn Fâris, "t-l-k" kökünün temel anlamının serbest bırakmak, bir bağı çözmek ve sınırlamanın ortadan kalkması olduğunu belirtir; ayette bu ifadenin, inkarcıların artık bekletilmeden kendilerine vadedilen azaba doğru sevkedilmesini ve bir anlamda dünyadaki mühletlerinin son bulup o yöne salıverilmelerini ifade ettiğini açıklar. Râgıb el-İsfahânî, "inkılâk" kelimesinin bir yerden hızla uzaklaşmak ve bir engelden kurtularak gitmek anlamına geldiğini vurgulayarak, burada mahşer yerindeki tutukluluğun sona erip doğrudan cehenneme yönelme eylemini temsil ettiğini detaylandırır. Celaleddin el-Suyuti, emrin muhatabı olan inkarcıların, dünyadayken yalanladıkları o dehşetli akıbete doğru zorla ve hızla gönderildikleri yönündeki dilbilimsel ve tefsirî yorumu tasdik eder. Toshihiko Izutsu, kökün anlambilimsel alanında "kısıtlamanın kalkışı" fikrinin yattığını, ancak ayetin ironik ve apokaliptik bağlamında bu serbest kalışın bir hürriyet değil, kaçınılmaz bir felakete doğru sürgün edilme ve o yöne akıtılma manasına geldiğini vurgular. Angelika Neuwirth, erken Mekki surelerdeki bu tür emir formlarının, ilahi mahkemedeki yargılamanın sona erdiğini ve infaz aşamasına geçildiğini bildiren dramatik ve kesin birer komut olduğunu tahlil eder. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin "haydi gidin, yönelin" manasından hareketle, ayetteki kurgunun inkarcılarla alay eden (tezkim) bir tını barındırdığını ve artık kaçışın mümkün olmadığı o son noktadaki mecburi gidişi dilsel düzlemde mühürlediğini ifade eder.
Tükezzibūn (تكذبون)
İbn Fâris, "k-z-b" kökünün sözlükte hakikate aykırı beyanda bulunmak, bir şeyi olduğu gibi kabul etmemek ve dürüstlükten sapmak anlamlarına geldiğini belirtir. Râgıb el-İsfahânî, "tekzib" eyleminin sadece bir sözü yalanlamak değil, bir gerçeği kasten ve inatla reddetmek olduğunu vurgulayarak, ayetteki geniş zaman formunun inkarcıların dünyadaki bu tavrı bir karakter haline getirdiklerini ve sürekli bir reddediş içinde olduklarını detaylandırır. Celaleddin el-Suyuti, kelimenin tefsir geleneğindeki izlerini takip ederek, bu fiilin doğrudan cehennem azabını ve ahiret gerçeğini hedef alan sistemli bir inkarı simgelediğini tasdik eder. Arthur Jeffery, "k-z-b" kökünün Sami dillerinde gerçeği saptırmak ve aldatmak anlamındaki yaygınlığına dikkat çekerek, Kur'an Arapçasında bu kelimenin ilahi uyarıları hiçe sayan teolojik bir başkaldırıyı tanımlamak için teknikleştiğini belirtir. Toshihiko Izutsu, fiilin anlambilimsel çerçevesinde "tasdik" (onay) kavramının tam zıddı olan aktif bir "yanlışlama" iradesinin bulunduğunu; buradaki kullanımın ise insanın kendi felaketini hazırlayan o en temel epistemolojik hatasını, yani gerçeği yalan sayma eylemini vurguladığını tahlil eder. Prof. Dr. Sadık Kılıç, kelimenin kökenindeki "gerçekle olan bağı koparma" anlamına işaret ederek, bu ifadenin insanın fıtratındaki doğruluğu kasten bozması ve ilahi mesajın ışığını söndürme çabası olduğunu ifade eder. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin "yalanlayıp duruyordunuz" manasından yola çıkarak, ayetteki geçmişe yönelik vurgunun, o günkü azabın dünyadaki bilinçli tercihin doğrudan bir sonucu olduğunu ve muhatabın kendi yalanıyla yüzleştirildiğini dilsel düzeyde mühürlediğini belirtir.
Yorum
Yorum