Müddessir Sûresi, 29. Ayet

[Kur’ân-ı Kerîm]

لَـوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِۚ

[Türkçe Transkript]

Levvâhatun lilbeşer(i)

[Mâtürîdî]

"İnsanları kavurur"

---

İnsanları kavurur. Bu İlâhî beyan birkaç şekilde açıklanmıştır: Bir görüşe göre “levvâhatun li’l-beşer” (لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ) deriyi yakıp kavuran demektir. “Beşer” kelimesi, “deri” demektir. Özellikle derinin kavrulması belirtilmiştir, çünkü insanın derisi gözüken kısmıdır. Dolayısıyla yakıp kavurmanın görülmesi, etkili olur, işte özellikle ateşin deriyi yalap kavurması bu yüzden anılmıştır. İnsana “insan” denilmesi görebilen herkese görünür olmasından ötürüdür. Cinne “cin” denilmesi de kendi türünden olmayanlara gizli kalabilmesinden dolayıdır. Yukarıdaki âyet şu İlâhî beyana benzer: “Onların derileri pişip acı duymaz hale geldikçe”. Bazıları ise “levvâha” kelimesine “insanlara gözüken” mânası vermiştir. Bu durumda âyet, “Cehennem de küfre sapmış olanlara açıkça gösterilir” meâlindeki beyan ile “Ve görecek olana cehennem açık bir şekilde gösterilecektir” anlamındaki beyana benzer. Yani cehennem onlara görünecek ve karşılarında belirecek, ona bakacaklar ve azabın başlarına geleceğini kesin olarak anlayacaklardır. "Levvâhatun” kelimesinin bu mânaya gelmesi muhtemeldir. Çünkü cehennem ateşi onların derilerini ve etlerini yakıp yok edecek ve kemikleri ortaya çıkacak ve gözükecektir. [Çünkü Allah Teâlâ, kemikleri yaratmış ve onları etle kaplamış, eti de elbise gibi deri ile örtmüştür. Cehennem ateşi kâfirin derisini yakacak ve etini yakıp yok edecektir. Bunun sonucunda kemiği ortaya çıkacak ve görülür hale gelecektir.] Sonra sonsuza kadar derileri ve etleri başka deri ve etlerle değiştirilecektir. Onların durumları bu şekilde devam edip gidecektir.

[Etimolog]

Levvâhatun (لَوَّاحَةٌ)

Kelimenin kökü Arapça l-v-h harflerinden oluşur. İbn Fâris, bu kökün temel manasının bir şeyin görünmesi, belirginleşmesi, parlaması veya renginin değişmesi olduğunu belirtir; "levvâha" kelimesinin mübalağalı (aşırılık bildiren) bir kalıp olduğunu ve bir şeyi yakıp rengini tamamen değiştiren, onu karartan manasına geldiğini ifade eder. Râgıb el-İsfahânî, "levh" kökünün görünmek ve aşikâr olmakla ilişkisine değinerek, "levvâha" nitelemesinin deriyi yakıp kavurarak rengini siyahlaştıran ve onu tanınmaz hale getiren bir ateşi resmettiğini vurgular. Toshihiko Izutsu, kelimenin semantik dünyasında "bir şeyi teşhir etmek" veya "belirgin kılmak" anlamının da bulunduğunu savunur; ona göre Sakar'ın bu vasfı, insanın dünyadaki fiziksel ve sosyal kimliğinin nişanesi olan deriyi yakarak onu bir azap levhasına dönüştürmesini temsil eder. Angelika Neuwirth, bu kelimeyi cehennemin görsel dehşetiyle ilişkilendirir ve ateşin deriyi sadece tahrip etmediğini, onu "gözle görülür bir yıkım" alanı haline getirdiğini belirtir. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin "deriyi fena halde yakıp kavuran, rengini simsiyah eden" anlamına geldiğini, mübalağa kalıbının bu yakma eyleminin sürekliliğini ve şiddetini nitelediğini ifade eder.

---

el-Beşer (الْبَشَرِ)

Kelimenin kökü Arapça b-ş-r harflerinden oluşur. İbn Fâris, bu kökün temel manasının bir şeyin dış yüzeyi, derisi ve cildi olduğunu belirtir; insanın diğer canlılardan farklı olarak derisinin açıkta ve görünür olması nedeniyle bu ismi aldığını ifade eder. Râgıb el-İsfahânî, "beşer" kelimesinin bu ayetteki kullanımının özellikle "insan cildi" veya "insan derisi" (beşere) anlamına geldiğini, ateşin insanın en dıştaki ve en hassas tabakasıyla olan doğrudan temasını nitelediğini vurgular. Arthur Jeffery, kelimenin Semitik dillerdeki geniş kullanımına işaret ederek, Kur'an'ın bu terimi insanın biyolojik ve fiziksel varoluşunu, yani "tenini" nitelemek için seçtiğini belirtir. Toshihiko Izutsu, "beşer" kelimesinin burada insanın en savunmasız, maddi ve cismani yönünü temsil ettiğini, azabın bu fiziksel zemin üzerinden gerçekleştiğini savunur. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin burada "insanlar" anlamından ziyade "deriler/tenler" (beşere) manasına geldiğini, bir önceki ayetlerle birlikte düşünüldüğünde Sakar'ın insanın dış yüzeyini simsiyah edecek kadar kavuran dehşetli bir harareti ifade ettiğini kaydeder.