İnfitâr Sûresi, 4. Ayet

[Kur’ân-ı Kerîm]

وَاِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْۙ

[Türkçe Transkript]

Ve-iżâ-lkubûru bu’śirat

[Mâtürîdî]

"Kabirlerin altı üstüne getirildiğinde;"

---

Yani mezarlarda olanlar diriltildiği, kabirler içinde olanları dışarı attığı zaman.

[Etimolog]

el-Kubur (القبور)

İbn Fâris, k-b-r kökünün temel manasının bir şeyi örtmek ve gizlemek olduğunu belirtir. Bu bağlamda kabir, ölünün içine konularak insanlardan ve yeryüzünden saklandığı yer olarak tanımlanır. Râgıb el-İsfahânî, kelimenin kökenini ölünün konulduğu çukur veya mekân olarak açıklar ve bu kelimenin Kur'an'da hem fiziksel bir defin yerini hem de ölümden sonraki ara dönemi (berzah) temsil eden bir kavramsal çerçevede kullanıldığını ifade eder. Arthur Jeffery, kelimenin kadim Sami dillerinin ortak mirası olduğuna dikkat çeker; İbranice "keber" ve Aramice "kabra" kelimeleriyle olan köken birliğini vurgulayarak, bu sözcüğün Arapçada yerleşik ve çok eski bir kullanımının bulunduğunu kaydeder. Prof. Dr. Hidayet Aydar, kelimenin çoğul formda kullanılmasının, kıyamet anında ayrım yapılmaksızın tüm insanlığın aynı anda uyanışını ve toprağın bağrından çıkışını simgeleyen evrensel bir sahne oluşturduğunu belirtir.

---

Busirat (بعثرت)

İbn Fâris, b-'-s-r kökünün dörtlü (rubai) bir yapıya sahip olduğunu ve temel olarak bir şeyin altını üstüne getirmek, içindekini dışarı çıkarmak ve bir şeyi tersyüz etmek manasına geldiğini belirtir. O, bu kelimenin "ba'se" (göndermek/diriltmek) ve "basere" (görmek/yarmak) kelimelerinin birleşimiyle oluşmuş bir anlam derinliğine sahip olduğunu savunarak, gizli olanın açığa çıkarılmasını temsil ettiğini ifade eder. Râgıb el-İsfahânî, "busira" fiilinin, toprağın içindekini dışına çıkarması ve kabirlerin altının üstüne getirilerek ölülerin dışarı savrulması manasını taşıdığını; bunun sıradan bir hareket değil, düzenin tamamen değiştiği bir sarsıntı olduğunu vurgular. Toshihiko Izutsu, bu kelimenin Kur'an'ın kıyamet sahnelerindeki "dehşet" semantik alanına ait olduğunu belirterek; ölümün durağanlığını temsil eden kabrin, ilahi bir müdahaleyle ansızın hareketlenip içindekileri dışarı "püskürtmesini" ve her şeyin ayan beyan ortaya dökülmesini anlattığını söyler. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin ayetteki bağlamında sadece fiziksel bir altüst oluşu değil, aynı zamanda insanların hesap vermek üzere her türlü gizlilikten arındırılarak ortaya çıkarılmasını simgeleyen güçlü bir metaforik anlatım sunduğunu ifade eder.