Tweet
يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِۜ وَاِنَّ جَهَنَّمَ لَمُح۪يطَةٌ بِالْكَافِر۪ينَۙ
-
-
Yesta’cilûneke bil’ażâbi ve-inne cehenneme lemuhîtatun bilkâfirîn(e)
-
"(Evet!) Onlar senden azabı çabuklaştırmanı istiyorlar. Kuşkuları olmasın, cehennem inkârcıları kuşatmış durumda!
Onlar senden azabı çabuklaştırmanı istiyorlar. Kuşkulan olmasın, cehennem inkârcıları kuşatmış durumda! Kuşkusuz cehennem sözü şu mânaya gelebilir: Yani cehennem azabı o gün inkârcıları kuşatmış olacaktır. Veya ateş inkârcıları kuşatmış olacaktır. Bu beyanın şu mânaya gelmesi de mümkündür: Onlar senden azabı çabuklaştırmanı istiyorlar. Cehennem ehlinin amelleri ve onlar için cehennemi gerektiren sebepler onları kuşatmış durumdadır. Tıpkı şu İlâhî beyanda belirtildiği gibi: “Ateşe ne kadar da dayanıklılarmış!”. Yani onlar, kendileri için ateşe atılmayı gerektiren sebepler ve amellere ne kadar da dayanıklılarmış! Yoksa hiç kimse ateşe dayanıklı değildir. Buna göre kuşkuları olmasın» cehennem inkarcıları kuşatmış durumda mealindeki İlâhî beyanın şu mânaya gelmesi mümkündür: Yani cehenneme götürücü sebepler ve onlar için cehennemi gerektiren ameller onları kuşatmış durumdadır. En doğrusunu Allah bilir.Yorum
-
Yesta'cilûneke (يَسْتَعْجِلُونَكَ)
İbn Fâris, Mu'cemü Mekâyîsi'l-Luğa adlı eserinde "a-c-l" kökünün sözlükte yavaşlığın tam zıddı olarak hızlanmak, acele etmek, bir şeyi vakti gelmeden önce istemek ve telaşlanmak anlamına geldiğini belirtir. İftial babının bir uzantısı olan istif'al formunda (yesta'cilûn) kullanılması, bu eylemin içsel bir sabırsızlığın ötesine geçerek, karşı taraftan (peygamberden) bir olguyu aktif, ısrarlı ve kışkırtıcı bir şekilde hemen getirmesini talep etme eylemine dönüştüğünü gösterir. Ayette bir önceki ayette (53. ayet) olduğu gibi bu kelimenin tekrar edilmesi, müşriklerin alaycı taleplerindeki inatçılığı ve psikolojik baskıyı vurgular.
Râgıb el-İsfahânî, El-Müfredât sözlüğünde isti'câl kavramının, bir nesnenin veya olayın, ilahi olarak belirlenmiş süresi dolmadan önce varlık sahnesine çıkmasını arzulamak olduğunu açıklar. Müşriklerin azabı "aceleyle istemeleri", gerçeği arama çabasından değil; azabın asla gelmeyeceğine dair duydukları kibrin ve peygamberi itibarsızlaştırma stratejisinin bir dışavurumudur.
Dücane Cündioğlu, bu kelimenin felsefi köklerine eğilir. Acelecilik (isti'câl), insanın zamana ve varlığın ritmine (sünnetullah'a) tahammül edememesidir. Müşrik aklı, felsefi bir derinliğe sahip olmadığı için, iddiaların doğruluğunu sadece "anlık ve ampirik (gözle görülür) bir yıkım" üzerinden test etmeye kalkışır. Bu, hakikati anlamak yerine ontolojik bir intiharı çağıran trajik bir akıl tutulmasıdır.
Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin nüzul ortamındaki (Mekke) polemik bağlamına dikkat çeker. Kureyş elitleri, "Eğer doğru söylüyorsan o tehdit ettiğin azabı hemen başımıza getir" diyerek, peygamberin teolojik otoritesine karşı alaycı bir güç gösterisi yapmaktadırlar. Bu eylem, argümanı çürütmek için değil, kitleler nezdinde peygamberin elinden fiziksel bir şey gelmediğini kanıtlamak için tasarlanmış kurumsal bir demagojidir.
Bil-Azâbi (بِالْعَذَابِ)
İbn Fâris, "a-z-b" kökünün aslının men etmek, alıkoymak ve engellemek olduğunu belirtir. Kişiyi hayattan, huzurdan veya rahatından "alıkoyduğu" için şiddetli acıya ve cezaya "azap" denilmiştir. Müşriklerin aceleyle istedikleri şey, peygamberin onları uyardığı o varoluşsal yıkımdır.
Râgıb el-İsfahânî, azap kavramının insanın bedenine veya ruhuna isabet eden, onun fıtri dengesini bozan şiddetli ıstırap olduğunu açıklar. Onların bu ıstırabı "aceleyle talep etmeleri", azabın sarsıcı mahiyetini bilmemelerinden ve ilahi tehdidi masalsı bir korkutma olarak görmelerinden kaynaklanır.
Toshihiko Izutsu, Kur'an'ın anlamsal sisteminde azap kavramını, Mekke müşriklerinin dünya görüşü üzerinden analiz eder. Cahiliye aklında ölüm sonrası bir yargılanma (eskatolojik azap) konsepti yoktur. Onlar azabı sadece bu dünyada başlarına gelebilecek fiziksel bir felaket (taş yağması gibi) olarak algılarlar ve kendi maddi güçlerine o kadar güvenirler ki, bu tür bir tehdidin kendi korunaklı dünyalarını yıkabileceğine asla ihtimal vermezler.
Ve İnne (وَإِنَّ)
Aisha Abdurrahman (Bintü'ş-Şâtı), Kur'an'ın edebi tefsirinde (beyanî tefsir) bu gramatikal yapının retorik gücünü inceler. Cümlenin başındaki "vav" (hâl/durum veya atıf) ve hemen ardından gelen "inne" (şüphesiz/muhakkak) tekit (pekiştirme) edatı, müşriklerin "aceleciliği ve alaycılığı" ile ilahi azabın "kesinliği ve kuşatıcılığı" arasında devasa bir teolojik zıtlık (kontrast) kurar. Onlar alay ederek acele ederler, "oysa muhakkak ki" (ve inne) hakikat bütünüyle onların aleyhine işlemektedir.
Cehenneme (جَهَنَّمَ)
El-Cevâlîkî, El-Mu'arreb adlı eserinde bu ismin saf Arapça olmadığını, Arap diline dışarıdan girmiş (A'cemî) yabancı kökenli bir kelime olduğunu belirtir. Bu nedenle Arapça gramerinde gayr-ı munsarif (esre ve tenvin almayan) özel isim kurallarına tabi tutulduğunu aktarır.
Arthur Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur'an çalışmasında bu ismin kökenini Sami dilleri havzasında detaylıca inceler. İbranicedeki "Gehinnom" (Hinnom Vadisi - Kudüs yakınlarında geçmişte çocukların ateşe atılarak kurban edildiği ve sonraları çöplük/ateş çukuru olarak kullanılan lanetli vadi) kelimesinden türediğini belirtir. Bu terim, Geç Antik Çağ'da Süryani ve Arami Yahudi-Hristiyan gelenekleri üzerinden "ahiretteki ateşli azap yeri" (Gouhenna) anlamıyla Arap Yarımadası'na nüfuz etmiş ve evrensel bir eskatolojik (ahirete dair) kavrama dönüşmüştür.
Gabriel Said Reynolds, "Cehennem" figürünün Kur'an anlatısındaki teolojik ve polemik işlevini analiz eder. Kur'an, bu kelimeyi tarihsel-coğrafi kökeninden (Hinnom Vadisi'nden) bütünüyle kopararak; onu kibrin, şirkin ve ilahi kelamla alay etmenin karşılığı olan, kozmik ve metafiziksel mutlak bir cezalandırma merkezine (eskatolojik topografyaya) dönüştürür.
Lemuhîtatun (لَمُحِيطَةٌ)
İbn Fâris, "h-v-t" kökünün sözlükte bir şeyi her taraftan sarmak, çevrelemek, kuşatmak ve korumak veya hapsetmek için etrafına duvar çekmek (hâit) anlamına geldiğini belirtir. Başındaki tekit (pekiştirme) lam'ı ile ism-i fâil (etken ortaç) formunda gelen "le-muhîtatun" (kesinlikle çepeçevre kuşatıcıdır) kelimesi, azabın kaçıp kurtulunabilecek bir yönünün bırakılmadığını, suçluyu her boyuttan hapseden mutlak bir çembere alındığını ifade eder.
Râgıb el-İsfahânî, ihata kavramının, bir nesnenin sınırlarının bütünüyle kontrol altına alınması ve dışarı çıkış yollarının tamamen iptal edilmesi olduğunu açıklar. Cehennemin "kuşatıcı" olması, onun sadece içine girilen bir mekan değil, adeta şuurlu bir varlık gibi inkarcıların üzerine kapanan, onları yutan ve hapseden aktif bir ontolojik zindan olduğunu gösterir.
Dücane Cündioğlu, kelimenin yarattığı varlıkbilimsel (ontolojik) ve edebi ironiyi çözümler. Müşrikler "Azabı bize acele getir" diyerek azabın uzakta, henüz var olmayan bir şey olduğunu sanmaktadırlar. Oysa Kur'an "Cehennem onları zaten kuşatmıştır (muhîtatun)" diyerek sarsıcı bir felsefi tokat atar. İnkarcı, kibri ve şirki sebebiyle aslında cehennemi kendi ruhunda ve varoluşunda çoktan inşa etmiş; o alevden çemberin tam ortasında durduğu halde, körlüğü sebebiyle azabı "uzaklarda" aramaktadır.
Prof. Dr. Sadık Kılıç, bu ifadenin gramatikal yapısındaki zaman felsefesine dikkat çeker. "Kuşatacaktır" şeklinde bir fiil cümlesi yerine "le-muhîtatun" (kuşatıcıdır) şeklinde bir isim cümlesi kullanılması, eylemin sürekliliğini ve halihazırda geçerli olan kalıcılığını (sabitliğini) gösterir. Eskatolojik (ahirete dair) zaman, ilahi boyutta zaten gerçekleşmiş bir hakikattir; cehennem onları teolojik olarak şu an bile bütünüyle kuşatmış durumdadır.
Bil-Kâfirîn (بِالْكَافِرِينَ)
İbn Fâris, "k-f-r" kökünün sözlükte bir şeyi örtmek, gizlemek, üstünü kapatmak ve çiftçinin tohumu toprağa gömmesi anlamına geldiğini belirtir. Cehennemin kuşattığı zümrenin "kâfirler" (gerçeğin üzerini örtenler) olarak tanımlanması; onların ilahi ayetleri ve fıtratlarını tıpkı bir tohumu toprağa gömer gibi karanlığa mahkum etmeye çalışan kişiler olduklarını gösterir.
Toshihiko Izutsu, Kur'an'ın ahlaki lügatinde "küfr" kavramını imanın tam zıddı ve nankörlüğün zirvesi olarak analiz eder. Kâfir, gerçeği bilmeyen değil, gerçeği gördüğü halde onu bilinçli bir inatla (cuhûd) ve kibirle örten kişidir. Ayetteki eşleştirme son derece adildir: Onlar yeryüzünde hakikatin etrafını yalanlarla "kuşatıp örtmeye" (küfr) çalışmışlardır; ilahi adalet de bunun karşılığı olarak onları bütünüyle "kuşatan" (ihata eden) bir cehennemle cezalandırmıştır.
Michael Cook, Kur'an'ın apokaliptik (kıyamet ve yıkım) anlatılarında bu sınıflandırmanın kesinliğine değinir. Cehennemin kuşatması (lemuhîtatun) rastgele veya kaotik bir yıkım değildir; bizzat hedefini bilen, ilahi mahkemenin "kâfirler" olarak tescillediği o inatçı zümreyi (ve sadece onları) ontolojik bir süzgeçten geçirerek kendi sınırları içine hapseden kusursuz bir ilahi adalet mekanizmasıdır.
Yorum
Yorum