Nisâ Sûresi, 132. Ayet

[Kur’ân-ı Kerîm]

وَلِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَك۪يلاً

[Türkçe Transkript]

Veli(A)llâhi mâ fî-ssemâvâti vemâ fî-l-ard(i)(c) vekefâ bi(A)llâhi vekîlâ(n)

[Mâtürîdî]

Göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah'ındır. Güvenmek için Allah yeter.

---

Göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah'ındır. Daha önce söylediğimiz gibi bu âyet, yaratıkların ibadetinden ve itaatinden Cenâb-ı Hakk'ın müstağni olduğu anlamına gelir.

[Etimolog]

ve lillâhi (وَلِلَّهِ)

İbn Fâris, aidiyet ve mülkiyet bildiren "li" (için/ait) harf-i ceri ile Yaratıcı'nın özel ismi olan Allah lafzının birleşimi olduğunu belirtir. Mutlak ve şirksiz sahipliği ifade eder. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, evrensel mülkiyetin kime ait olduğunun bu bağlamda ısrarla vurgulanmasını teopolitik bir zeminde analiz eder; insanın yeryüzünde yaşadığı krizlerde (özellikle bir önceki ayetlerde geçen evlilik, boşanma ve yetim hakları gibi meselelerde) güvenecek, yaslanacak ve sorunlarını havale edecek bir makam ararken; o devasa ve mutlak mülkiyet sahibinin (Allah'ın) dışındaki tüm yatay, beşeri ve sahte otoritelerin ontolojik olarak sıfırlanmasını ilan eden bir manifesto olduğunu detaylandırır.

---

mâ (مَا)

"Her ne varsa, her şey" manasında umum/genellik bildiren ism-i mevsuldür. Hiçbir varlık sahasını dışarıda bırakmadan, yaratılmış tüm mevcudatı kapsar.

---

fîs semâvâti (فِي السَّمَاوَاتِ)

İbn Fâris, s-m-v kökünün "yüksek olmak, yukarıda bulunmak, yücelik ve tavan" anlamlarına geldiğini belirtir. Angelika Neuwirth, bu kelimeyi Geç Antik Çağ kozmolojisi ekseninde inceler; sadece fiziksel gök cisimlerini değil, melekut alemini, görünmez metafizik güçleri ve ilahi nizamın tanzim edildiği o mutlak, aşkın üst boyutu nitelediğini kaydeder.

---

ve mâ (وَمَا)

"Ve her ne varsa" manasındaki atıf ve genellik edatıdır. Mülkiyetin ve otoritenin kapsamını ikinci bir boyuta (yeryüzüne) taşıyarak ilahi iktidarın kesintisizliğini kurar.

---

fîl ardı (فِي الْأَرْضِ)

İbn Fâris, e-r-d kökünün "yeryüzü, taban, aşağıda olan ve coğrafya" manalarına geldiğini belirtir. Toshihiko Izutsu, bu kozmik ikilemin (gökler ve yer) Kur'an'daki ontolojik bütünlüğünü tahlil eder; insanın kendi eylem sahası olan yeryüzünde, göklerin Rabbinden bağımsız, kendi kurallarıyla işleyen seküler/başıboş bir alan veya kendi başına buyruk sahte otoriteler (vekiller) bulabileceği yanılgısını yıkarak, tüm varoluş düzleminin (bütün kozmosun) parçalanamaz tek bir mülkiyet olduğunu vurgular.

---

ve kefâ (وَكَفَىٰ)

İbn Fâris, k-f-y kökünün "bir şeyin ihtiyacı tam olarak karşılaması, yetmesi, eksik bırakmaması ve başka bir şeye/kimseye muhtaç etmemesi" anlamlarına geldiğini belirtir. Râgıb el-İsfahânî, insanın varoluşsal zayıflığından veya korkusundan doğan o "güvence arayışını" bütünüyle dolduran, dışarıdan başka hiçbir desteğe, torpile veya yardımcıya (şefaatçiye) zerre kadar ihtiyaç bırakmayan o mutlak ve kusursuz "kifayet (yetkinlik) makamını" tanımlar.

---

billâhi (بِاللَّهِ)

Yaratıcı'nın ismi ile fiili pekiştiren (zaide) "bi" harf-i cerinin birleşimidir. "Allah olarak..." manasını taşıyarak, o yetkinliğin ve güvenin yegane merkezini isim olarak mühürler.

---

vekîlâ (وَكِيلًا)

İbn Fâris, v-k-l kökünün "bir işi başkasına devretmek, dayanmak, güvenmek, itimat etmek ve sorumluluğu bütünüyle üstlenen koruyucu" manalarına geldiğini açıklar. Râgıb el-İsfahânî, "vekîl" kelimesinin; insanın kendi acziyetini, sınırlarını ve bilgisizliğini idrak ederek, hayatının kontrolünü, rızkını ve akıbetini o işi kendisinden milyarlarca kat daha kusursuz ve adaletli yapacak olan "Mutlak Kudret'e" kendi hür iradesiyle teslim etmesini tanımladığını belirtir. Aisha Abdurrahman (Bintü'ş-Şâtı), ayetin kapanışındaki bu "Vekil olarak Allah yeter" (ve kefâ billâhi vekîlâ) beyanının edebi, psikolojik ve teolojik sarsıcılığını analiz eder; göklerin ve yerin o tahayyül edilemez büyüklükteki mülkiyetinin sahibini ifşa ettikten hemen sonra insanın önüne bu muazzam teklifin (vekaletin) konulmasının; insanın o devasa ve sarsılmaz kozmik güç dururken, gidip aciz fani insanlara, putlara, geçici siyasi makamlara veya servete "güvenmesinin/sığınmasının" ne kadar feci, rasyonellikten uzak ve hastalıklı bir ontolojik körlük olduğunu akıllara kazıyan devasa bir uyanış manifestosu olduğunu detaylandırır.