Tweet
وَالنَّازِعَاتِ غَرْقاًۙ
-
-
Ve-nnâzi’âti ġarkâ(n)
-
1. "Yemin olsun, batmak üzere yükselenlere;"
2. "Sâkin ve düzenli hareket edenlere;"
3. "Yüzdükçe yüzenlere;"
4. "Yarıştıkça yarışanlara;"
5. "Emri uygun yol ve yöntemle yerine getirenlere!"
Bu ilâhî beyanın yorumuna dair farklı görüşler vardır. Kimileri burada sözü edilenlerin hepsini meleklere yormuşlardır:
"Ve'n-nâziâti garkan" cümlesi kâfirlerin ruhlarını alan ve onları gerdikçe geren melekler anlamına gelir. Nasıl ki yayı geren gerdikçe gerer ya, işte onun gibi melekler de şiddetle çekerek onların ruhlarını alırlar. Ya da onların ruhlarını almaları, boğulanın içinde bulunduğu dehşet halini andırır. Ya da melekler kâfirlerin ruhlarını alırlar da onlar cehennemi boylarlar.
"Ve'n-nâşitâti neştan" Yani kâfirlerin ruhlarını zinde bir halde şiddetle çekip alan azap melekleri onların ruhlarını içlerinden şiddetle söküp dehşetle çekip alırlar. Denildi ki: Bu âyet müminler hakkındadır. Melekler müminlerin ruhlarını neşe içinde alırlar, yani nasıl ki bağından çözülen rahatlarsa, melekler de müminlerin ruhlarını öyle şefkatle alırlar. Buna göre bu âyet müminlerin ruhlarının yumuşakça alınmasını, birincisi ise kâfirlerin ruhlarının şiddetle çekilip çıkarılmasını ifade eder.
"Ve's-sâbihâti sebhan" Denildi ki melekler müminlerin ruhlarını tereyağından kıl çeker gibi alırlar. Bir başka yoruma göre ise melekler gök ve yer arasında durmadan yüzerler.
"Fe's-sâbikâti sebkan" Yani melekler müminlerin ruhlarını sühûletle almak için yarışırlar. Başka bir yoruma göre ise maksat peygamberlere (a.s.) vahiy ulaştırmak üzere birbirleri ile yarışan meleklerdir. Diğer bir yoruma göre ise onlardan maksat âlemlerin Rabbini anmaktan hiçbir zaman geri durmayan kerûbî melekleridir.
"Fe'l-müdebbirâti emran" Yaratıkların işlerini ve rızıklarını yönetmek ve yürütmekle görevli meleklerdir. Kimi müfessirler ise âyete yıldızlar anlamı vermiştir. Maksat insanların ihtiyaçlarına göre ve kendilerine biçilen birtakım faydaların ortaya çıkmasına hizmet etmek üzere doğacakları yerlerden doğup, batacakları yerlerden de batan yıldızlardır. Onlar sonra yeniden aynı şeyi yaparlar ve doğdukları yerlerden doğarlar ve hiç usanmazlar. Onlar zoraki değil, Allah'ın kendilerine emir buyurduğu işlevi yerine getirmek için yaptıklarını zindece yaparlar.
"Ve's-sâbihâti sebhan" Bunlardan maksat da yıldızlardır. Onların yüzmelerinden maksat, insanlar için gizli kalan birtakım durumların açık hal alması için ufukta kendi yollarında dönmeleridir. Tıpkı şu âyette denildiği gibi: "Her biri bir yörüngede yüzmektedir".
"Fe's-sâbikâti sebkan" Bundan maksat meleklerdir. Bunlar birbirleri ile yarışırlar yahut onlar taşlamak ve kovmak üzere şeytanlarla yarışırlar, onların semaya yaklaşmalarına izin vermezler. Hasan-1 Basri de âyeti böyle yorumlamıştır. En doğrusunu Allah bilir.
Ayetleri başka türlü yorumlayanlar da olmuştur. Buna göre "en-nâziâti garkan" insanın çıkarırken zorlandığı "kisi" adlı ipek keten karışımı bir elbisedir. "en-Nâşitât" ise kaçmaması için hayvanın bağlandığı ucu ilmekli iptir. "es-Sâbihât" gemiler, "es-sâbikât" atlardır. "Müdebbirât" ise meleklerdir. Atâ da böyle demiştir.
Kimileri de bu âyetleri müminlerin nefisleri ve ruhları ile tevil etmişlerdir. Buna göre en-nâziât göğüslerde sıkışan ruhlardır. en-Nâşitât (ruhun) ayaklardan (ve parmaklardan) çıkarkenki halidir. Denildi ki: Müminlerin ruhları cennette kendileri için hazırlanan nimetleri görünce bedenden çıkmak için can atarlar. es-Sâbihât müminlerin ruhlarıdır. "Sâbihât" diye isimlendirilmesi, nasıl ki yüzmeyi bilen kimsenin sudan çıkması kendisine kolay gelirse, müminlerin ruhlarının bedenden çıkmasının da öyle kolay olmasından dolayıdır. es-Sâbikât, gene müminlerin ruhlarıdır. Kendisi için hazırlanan Allah'ın lütuflarını ve hayır namına kendisine müjdelenen şeyleri görünce bir an evvel onlara ulaşmak için sanki yarışa girer gibi olacağı için onlara böyle bir isim verilmiştir. Bu yorumu, Hz. Peygamber'in (a.s.) şu hadisi de destekler mahiyettedir: "Dünya müminin hapishanesi kâfirin cennetidir!"
Denildi ki: Hadisteki bu benzetme müminin ölümü anındadır. Ölüm anı geldiğinde mümin kendisini sanki bir an evvel kurtulmayı ve rahata ermeyi temenni eden mahpus gibi hisseder. Çünkü o anda kendisi için hazırlanmış olan nimetleri görür ve ruhu bir an evvel beden kafesinden kurtulup da kendisi için hazırlanmış olan kıymetli makama ulaşmayı arzu eder. Kâfir ise ölüm anında kendisi için hazırlanmış olan azabı görünce, çıkmasın diye ruhunu içinde tutmaya çabalar. İşte o hengâmede, âhirette kendisi için hazırlanan azabı gördüğü için oraya düşme korkusuyla dört elle sarıldığı dünya kendisine sanki cennetmiş gibi gelir. Hz. Peygamber'in (a.s.) şu hadisini de bu şekilde yorumlamak gerekir denilmiştir. "Kim Allah'a kavuşmayı isterse Allah da ona kavuşmayı sever. Kim de Allah ile buluşmayı sevmezse Allah da onunla buluşmayı sevmez". Sözü edilen sevme ve nefret ölüm anında vuku bulan bir durumdur. Mümin ölüm anında kendisine cennetteki makamı ve sevapları gösterilince canının bir an evvel çıkmasını arzu eder ve Allah Teâlâ ile buluşmayı sever, Allah da onunla karşılaşmayı sever. Kafir ise o anda canının çıkmasını asla istemez. Zira Allah ile karşılaşmayı sevmez. Allah da onunla karşılaşmaktan hoşlanmaz. En doğrusunu Allah bilir.
Fe'l-müdebbirâti emran. Tefsirciler ittifakla dediler ki bunlardan maksat, mahlükatın işlerini ve rızıklarını yürütmekle görevli meleklerdir. En doğrusunu Allah bilir.
Sonra yemin ve kasem ile neyin kastedildiğine dair de ihtilaf edilmiştir. Kimileri üzerine yemin edilen konunun "Einnâ le merdûdûne fi'l-hâfirah" sözü olduğunu söylemişlerdir. Onlara cevap olmak üzere "kasem olsun ki siz elbette diriltileceksiniz ve kıyâmet günü haktır" denilmek istenmiştir. Sanki Allah Teâlâ bu sayılanlara yemin ederek onların ölümden sonra yeniden diriltileceğini beyan buyurmuştur. Cevabı ise burada mâna akışı itibariyle ona işaret ettiği için gizli bırakılmıştır. Kimilerine göre ise yeminden kastedilen şu ilâhî beyandır: "O gün şiddetle sarsan sarsar".Yorum
-
Nâziât (النازعات)
İbn Fâris, bu kelimenin kökü olan n-z-ayn harflerinin temel anlamının bir şeyi yerinden sökmek, çekip çıkarmak veya şiddetle koparmak olduğunu belirtir. Râgıb el-İsfahânî, "nez'" eyleminin bir şeyi bulunduğu yerden asılarak çekmek olduğunu ifade ederek, bu ayetteki bağlamını ruhun bedenden çekilip çıkarılması veya okun yaydan gerilerek çekilmesi gibi eylemlerle açıklar ve kelimenin meleklerin can alırken uyguladıkları sökme kuvvetine işaret ettiğini vurgular. Celaleddin el-Suyuti, klasik tefsir geleneğine uygun olarak kelimeyi ölüm meleklerinin, özellikle de inkar edenlerin ruhlarını bedenlerinin derinliklerinden zorla ve şiddetle söküp alan görevliler grubu olarak detaylandırır. Angelika Neuwirth, Mekke dönemi surelerindeki yemin ifadelerinin yapısal özelliklerine dikkat çekerek, bu kelimenin erken dönem Arap tasavvurundaki yemin formatlarına uygun şekilde yıldızların ufuktan sökülüp batması veya şiddetli esen rüzgarlar gibi kozmik ve meteorolojik fenomenlere de atıf yapabileceğini analiz eder. Prof. Dr. Mustafa Öztürk ise bu tür erken dönem yemin ayetlerinde geçen kelimelerin ilk muhatapların dünyasındaki karşılıklarına inilmesi gerektiğini, sonradan teolojik bir zeminde ölüm melekleri olarak sabitlenen bu ifadelerin aslen savaşta yaylarını sonuna kadar geren atlılar veya savaşçıları tasvir edebileceğini, kelimenin etimolojik kökenindeki sökme ve çekme eyleminin bu bağlamla doğrudan ilişkili olduğunu belirtir.
Garka (غرقا)
İbn Fâris, ğ-r-k kökünün asıl anlamının batmak, boğulmak veya bir şeyin içine derinlemesine dalmak olduğunu ifade eder. Râgıb el-İsfahânî, kelimenin kök anlamının suya tamamen gömülmek olduğunu ancak Nâziât kelimesiyle yan yana kullanıldığında "iğrâk fi'n-nez'" (yayı sonuna kadar çekmek) deyimindeki mecazi anlama büründüğünü, bunun da bir eylemi en uç noktasına kadar, derinlemesine ve son sınırına vararak yapmak anlamına geldiğini detaylandırır; bu bağlamda ruhun bedenin en ücra köşelerinden derinlere dalarak çekilmesini ifade ettiğini söyler. Celaleddin el-Suyuti, bu kelimenin bir önceki çekip çıkarma eylemini pekiştiren bir mastar olduğunu belirterek, ölüm meleklerinin ruhu alırken bedenin içine adeta dalarak, ruhu tam bir batış ve söküşle, son derece eziyetli bir biçimde çekip çıkarmalarını simgelediğini aktarır. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin sözlük anlamındaki batma ve derinleşme vurgusunun, eylemdeki şiddeti ve kararlılığı gösterdiğini, okun yaydan çıkmadan önce yayın en son noktasına kadar gerilmesi gibi, yapılan eylemin dehşet verici boyutunu ve ciddiyetini muhatabın zihnine kazımak için kullanıldığını analiz eder.
Yorum
Yorum