Tweet
كِتَابٌ مَرْقُومٌۜ
-
-
Kitâbun merkûm(un)
-
"O (ameller), kaydedilmiş bir defterdir."
Yani siccindeki kitap, yani amel defteri “merkûnü”dür. "Merkûm" yazılmış, kaydedilmiş demektir. “Rakm” bize göre bildirmek demektir. Kişi fiyatı yardımı veya elbise üzerine süsleme işaretleri koyduğu zaman "rakame es-sevbe" denilir. Maksadın “mahtûm” olması da mümkündür. Bu durumda kitap, yani amel defteri mühürlenmiş demektir. Bu da bildiriyor ki yapıp ettiklerinin üzerine ne bir ilâve yapılır ne de bir çıkarma olur. “O Kur'ân gerçekten değerli, güçlü ve arşın sahibi katında itibarlı bir elçinin sözüdür” meâlindeki âyetin tefsiri sırasında Cibril aleyhisselâmın güçlü ve emanet sahibi oluşu ile ilgili olarak daha önce açıkladığımız gibi bir yorum olur. Cibril emin olmakla nitelendirildi. Bu şekilde kitap hakkında herhangi bir değiştirme ya da hiyanetin asla vuku bulmayacağı belirtilmiş oldu. Güçlü olmakla da nitelendirildi, çünkü bir başkası ona yol bulup da onun koruması altındakini ele geçirip onda birtakım değişiklikler yapamaz. Aynı şekilde mühürleme ve alâmet koymaktan söz etti ki onun hakkında ziyade ve noksanlıktan emin olunsun.Yorum
-
Kitap (كِتَاب)
İbn Fâris, k-t-b kökünün temel anlamının parçaları bir araya getirmek, toplamak ve dikişle birleştirmek olduğunu belirtir; harfler de bir araya getirilerek sözcükler oluşturulduğu için yazma eylemine bu isim verilmiştir. Râgıb el-İsfahânî, "kitâb" kavramını harflerin birleştirilmesiyle ortaya çıkan anlamlı bütünlük olarak tanımlar ve bu bağlamda amellerin ilahi bir iradeyle dondurulup kesin bir hükme bağlandığı, geri dönüşü olmayan bir tescil dosyasını ifade ettiğini vurgular. Toshihiko Izutsu, Kur'an'ın etik yapısında "kitâb" terimini, insan eylemlerinin sadece geçici birer davranış olmaktan çıkıp, hesap gününde karşıya çıkacak nesnel birer "kayıt" haline gelmesi süreci olarak inceler. Arthur Jeffery, kelimenin Sami dillerindeki (Süryanice ve Aramice) "yazılı belge" ve "hukuki senet" anlamındaki arka planına dikkat çekerek, Kur'an'da bu terimin ilahi bir sicil ve dokunulmaz bir otorite tarafından onaylanmış bir belge niteliği kazandığını belirtir. Gabriel Said Reynolds, "kitâb"ın eskatolojik bir kavram olarak Geç Antik Çağ metinlerindeki "göksel defterler" ile olan semantik paralelliğine değinir. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kelimenin burada "fuccâr"ın (günahkârların) akıbetini gösteren, hukuki bir kesinlik taşıyan ve "Siccîn"de korunan bir suç dosyası olduğunu ifade eder.
Merkum (مَرْقُوم)
Merkum (مَرْقُوم) kelimesi r-k-m kökünden türemiş bir ism-i mef'uldur. İbn Fâris, r-k-m kökünün temel anlamının yazı yazmak, işaretlemek ve bir şeyi belirgin hale getirmek olduğunu, özellikle kumaş üzerindeki çizgili desenler için kullanıldığını belirtir. Râgıb el-İsfahânî, "rakm" kavramını silinmesi mümkün olmayan, açık ve seçik yazı olarak tanımlar; ayetteki kullanımının, bu kitabın içeriğinin asla değiştirilemeyeceğine, üzerindeki işaretlerin ve yazıların apaçık olduğuna ve sahiplerinin kim olduğunun bu işaretlerle belirlendiğine dikkat çektiğini vurgular. Toshihiko Izutsu, "merkum" sıfatını "mühürlenmiş" ve "kodlanmış" bir kesinlik olarak inceler; ona göre bu kelime, amellerin sadece yazılmakla kalmayıp, her türlü sahtecilikten uzak, okunabilirliği ve geçerliliği mutlak bir formata sokulduğunu simgeler. Arthur Jeffery, kelimenin kökenindeki "işaretlemek" ve "sayısal değer vermek" anlamlarından hareketle, bunun bir nevi numaralandırılmış veya tasnif edilmiş resmi bir sicil kaydı gibi değerlendirilebileceğini belirtir. Angelika Neuwirth, kelimenin estetik ve retorik yapısında, kaydın görsel bir kesinlik taşıdığını ve bu tescilin inkâr edilemez bir "damga" niteliğinde olduğunu ifade eder. Prof. Dr. Mustafa Öztürk, "merkum"un burada "rakamlanmış", yani içeriği tek tek belirlenmiş, tasnifi yapılmış ve kime ait olduğu üzerine mühürlenmiş bir sicil anlamına geldiğini; bu kitabın şaibeden uzak, net bir suç dökümü olduğunu vurgular. Prof. Dr. Hidayet Aydar, kelimenin kökenindeki belirginlik ve ayırt edicilik vasfı nedeniyle, bu kaydın hem okuyan herkes tarafından anlaşılabilecek kadar net olduğunu hem de üzerindeki işaretlerle sahibini rezil edecek bir teşhir aracı olduğunu belirtir.
Yorum
Yorum