İnfitâr Sûresi, 8. Ayet

[Kur’ân-ı Kerîm]

ف۪ٓي اَيِّ صُورَةٍ مَا شَٓاءَ رَكَّبَكَۜ

[Türkçe Transkript]

Fî eyyi sûratin mâ şâe rakkebek(e)

[Mâtürîdî]

"Terkibini de dilediği gibi yaptı."

---

Kimileri bu âyetin metninde geçen "mâ" kelimesini zâit bir sıla kabilinden kabul etmiştir. Dolayısıyla da cümle "fî eyyi sûratin şâe rakkebeke" şeklindedir ki anlamı şöyledir: Dilediği şekilde seni var etti. Kimileri de "mâ"yı "ellezî" anlamında sıla olarak değerlendirmiştir. Sonra "Şâe rakkebeke" oluşumunu ve yapısını da dilediği gibi gerçekleştirdi cümlesinin yaratılış safhalarında organların teşekkül etmesi mânasına gelmesi muhtemeldir. O seni hayvan ya da diğer yaratıklar gibi değil hâlihazırda bulunduğun şekilde yarattı. Bu durumda onun belirtilmesinde insana şükrünü tam olarak eda etmesi için kendisine bahşedilen nimetlerin ve lütufların hatırlatılması vardır. Hatırlatma şöyledir: Allah insanı kendisinin razı olduğu bir şekil üzere yarattı. İnsan kendisinin başka bir yapıda yaratılmış olmasını temenni etmez. Allah onu güzellikleri ve çirkinlikleri bilebilecek kabiliyette yarattı. Bu haliyle o, neyin hikmet neyin sefihlik olduğunu bilir, aralarını ayırır, yararlı ve zararlı olan yapıları bilir ve onları ayırteder. Onu öyle bir surette yarattı ki gökleri, yerleri ve hayvanları emrine âmâde kıldı. Tıpkı şu ilâhî beyanlarda belirtildiği gibi: "Ayrıca O, göklerde ve yerde ne varsa hepsini kendinden bir lütuf olarak emrinize vermiştir. Bütün bunlarda düşünenler için işaretler vardır"; "Andolsun biz insanoğluna şan, şeref ve nimetler verdik; onları karada ve denizde taşıdık, kendilerine güzel güzel rızıklar verdik ve onları yarattıklarımızın çoğundan üstün kıldık".

Kendisini bir başka varlığın hizmetine vermedi. Dolayısıyla buradan da ortaya çıktı ki kulun şükredebilmesi ve hamdini yerine getirebilmesi için nimetlerinin hatırlatılması söz konusu olmuştur.

Bu sözün cümle başı olmak (istinaf) üzere belirtilmiş olması da mümkündür. Allah insanı, bulunduğu hal üzere yarattı. Oysa pekâlâ hiç hoşlanmayacağı şekil üzere de yaratabilirdi. Onu işleyeceği günahlardan dolayı maymun ya da domuz biçimine de sokabilirdi. Ama öyle yapmadı. Mevcut insan şeklinde yarattı. Bunun belirtilmesinde de Allah'ın kudretinin ve kuvvetinin büyüklüğünü hatırlatma vardır. Böylece insan her an Allah'ı gözetmeli ve O'ndan korkmalı ve günahları terk etmeli, O'na itaate koşmalı, kul olmanın gereklerini yerine getirmelidir.